ЯҢАЛЫКЛАР

1930 елның 10 августында Арча районы оеша. Аның составында 138 торак пункт булган, аларда 66 мең 177 кеше яшәгән

Ильяс Фәттахов

Аерым хуҗалыкларны колхозларга кертү чоры була бу. Колхозлаштыруны 1932 елга төгәлләү бурычы куела. Бу эш чамадан тыш кызу темплар белән башкарыла. Үз чиратында бу кызу темп авыл халкында зур канәгатьсезлек тудыра. Болар барысы да хәлле крестьяннарның йорт-җирләрен, милекләрен тартып алу, Себергә куу һәм мәчетләрне ябу юлы белән эшләнә. 1929 елның 8 апрелендә М.Калинин дини җәмгыятьләрне һәм оешмаларны җәмгыять тормышыннан алып ташлау турында Указ чыгара.

Газета тормышында  хәбәрчеләребез язмалары бик тә әһәмиятле, алар булып торсыннар!

Юбилей уңаеннан

Румия Надршина, хатлар бүлеге мөхәррире

Газетабызның 90 еллыгы. Уйланып утырам: сүзне нәрсәдән башларга? Уйларымны телефон бозды. Чөмә-Елгадан Фирдия апа Гафиятова шалтырата. Безнең актив хәбәрчебез. “Мин Арчада. Юбилеегыз белән котлап, рәхмәт хаты, җир җиләге, кош теле пешереп алып килдем”, – диде ул һәрвакыттагыча көр тавыш белән. Хезмәттәшебез Ильяс абый Фирдия апаны каршы алырга чыгып китте...

Фирдия апа редакциягә менеп тормады. Өченче кат бит! Кызлар мәш килеп чәй әзерләргә тотынды. Ә минем алда Фирдия апа язган хат.

Юбилеегыз белән!

Физкультура һәм спорт белән шөгыльләнү сәламәтлекне ныгытуның иң ышанычлы юлы дип саный тренер Марат Галиев

“Арча хәбәрләре” газетасы “Фикер” рубрикасын ачып җибәрә. Безнең беренче кунагыбыз – Арчада яшәүче Россия, Татарстан күләмендә танылган тренер Марат Габделбәр улы Галиев. Шәһәребездә ул олысына да, кечесенә дә таныш шәхес.

Без бүген “Физкультура һәм спорт – коронавируска каршы иң әйбәт иммунитет” дигән актуаль тема турында сөйләшәчәкбез.

– Марат Габдел-бәрович, сез сәламәт яшәү рәвешен, физкультура һәм спортны актив пропагандалыйсыз. Хәрәкәттә–бәрәкәт, дисез. Ә коронавирус янәшәдә генә. Сез бу йогышлы чир эпидемиясе турында нинди фикердә?

– “Ковид 19” вирусы әлегә тиешенчә өйрәнелмәгән. Аның килеп чыгу һәм таралу юллары безгә билгеле түгел. Шунысы мәгълүм: әлеге вирус күбрәк олы яшьтәгеләргә, хроник авырулары булганнарга, түбән иммунитетлы кешеләргә йога.

Арчада Гариф Ахуновның 95 еллыгын билгеләп үттеләр. Бу уңайдан районга бер төркем язучылар кайтты

Кунаклар Арча станциясендәге татар зиратына юл алдылар. Район мөхтәсибе  Әмир хәзрәт Миңнемуллин Гариф ага Ахуновның рухына дога кылды. Язучы каберенә чәчәкләр салдылар. Чарада язучының кызы шагыйрә Наилә Ахунова да катнашты.

Аннан язучылар Гариф Ахунов укыган Казанбаш мәктәбенә кайттылар. Биредә “Мул җимешле иҗат” дип исемләнгән очрашу кичәсе булды.

Язучылар, галимнәр, шагыйрьләр чыгыш ясады. Укучылар, укытучылар язучыга багышланган шигырьләрне сөйләделәр, җырладылар.

– Сез Гариф Ахунов укыган мәктәптә белем аласыз. Сездән көнләшеп тә куям. Аның гамәлләре, мирасы истәлекләр, мактау сүзләре булып кайтты, – диде Язучылар берлеге рәисе урынбасары Рәмис Әймәт.    

Самат белән Арча сәнгать мәктәбендә очраштык. Урта Курса мәктәбенең 7нче сыйныфында укучы яшүсмер бирегә укытучысы Булат Гайнуллин белән бергә концерт карарга килгән иде.

Кечкенәдән баян тартып үскәнгә, башкаларның уйнавын күзәтеп, өйрәнеп утырырга ярата ул. “Саматны беренче сыйныфтан укыта башлаган идем, хәзер 6 ел шөгыльләнәбез инде. 2нче сыйныфтан конкурсларда катнаша башлады. Уңышлары да шактый: район, зона, республикакүләм бәйгеләрдә җиңүеннән тыш, халыкара конкурсларда да сер бирми. Төрле конкурсларда өч гран при алуга иреште”, — ди укытучысы Булат Марсель улы укучысы белән горурланып. Горурланырлык шул! Соңгы дистә елларда авылларда дәрәҗәле саналган гармунчылар калмады диярлек, бик сагындыралар. Менә Самат яшендәгеләр бар икән, шунысы сөенеч. Арча сәнгать мәктәбенең Урта Курса мәктәбендәге филиалына Булат Гайнуллин сыйныфына баян, вокал буенча дәресләр алырга Сеҗедән дә ике укучы килә.  Мәктәптә – 11, Арча сәнгать мәктәбендә 3 укучысы бар педагогның.

Беркөн редакциягә Арчада яшәүче Тәнзилә Шәрәфетдинова килеп керде. “Авыр чакта ярдәм кулы сузганнарга рәхмәт белдерәсем килә”, – диде ул

Бездә рәхмәт сүзе җиткерү түләүле, дию дә туктатмады аны. Аңа да риза иде. Тик монда хәл икенче төрлерәк тора. Аның улы тумыштан инвалид Рамил Шәрәфетдиновка актив коляска алып бирүдә ярдәм иткәннәр.

Ана кеше баласының сөенечле йөзен күрү өчен ни генә эшләми. Өстәвенә Рамил Тәнзиләнең бердәнбер баласы. Укып бетереп, юллама буенча Ташкентка китә Тәнзилә. Шунда кияүгә чыга. Уллары туа. Баласы алты айда утырмагач, аптырап табибларга мөрәҗәгать итә һәм коточкыч диагноз ишетә. “Бала гомер буе коляскада булачак”. Бу ханымдагы ихтыяр көченә сокланырлык. Шул көннән башлап нинди генә табибларга, дәвалаучы әбиләргә йөртми ул Рамилне. Файдасыз икәнне белгәч тә күңелен төшерми, туган ягына кайта, Арчада урнаша.

Егерме бер ел район газетасы мөхәррире булган Шакир абый Гафаров белән бергә эшләргә туры килмәде. Әмма авыл хәбәрчесе буларак мин аның белән таныш идем. Соңрак янәшә йортларда яшәргә туры килде, ишегалдында җәй буе шахмат уйный идек.

Шакир абый заманында райком секретаре да булып эшләгән, партия рухы күзәнәкләренә сеңгән, әмма юмор хисен, гадилеген югалтмаган, кызыклы шәхес иде.

Редакция ул елларда элекке байның ат абзарында урнашкан иде. Диварлары калын, җәйге эсселәрдә салкынча, кышкы салкыннарда җылы була иде. Кабинетларның өске өлешләре ачык, бүлмәләрдә сөйләшкәннәр башкаларга ишетелеп тора.

Федераль университетның журналистика факультеты студенткасы Талия Төхвәтуллина быел беренче тапкыр сайлауда катнашты.

Талия – Арча кызы. Беренче мәктәптә белем алган. 8 сыйныфтан Арча укучылар сараенда журналистика серләренә өйрәнә башлаган. Зөлфирә Зарипова мәктәбен үткән, аның кул астында шөгыльләнеп тәҗрибә туплаган һәм журналистиканы гомерлек юлдашы итеп сайлаган кызларның берсе. 

– Бервакыт мәктәпкә укучылар сараеннан Дамир Таҗиев килде һәм үзләрендә шөгыльләнергә чакырды. Килдем, ошаттым. Ике айдан журналистика буенча китәчәгемне аңладым. Шул көнне үземә максат куеп, түгәрәккә йөри башладым. Башта радиожурналистикада шөгыльләндем, аннан “Нур” телестудиясенә күчтем. Мин укуны да, сыйныфташларым, укытучыларымны да яраттым, әмма бер ягым бар иде – бер урында тик утыруны сөймәдем. Бу журналистка кирәк сыйфатларның берсе икәнен хәзер яхшы төшендем, – диде Талия. – Бәйгеләрдә, төрле форумнарда катнашуны үз күрә идем. Тик хәзер шушы юнәлеш буенча гына алга атладым. Кайсы бәйге отышлырак, кайсы форумда нинди спикерлар, режиссерлар катнаша – шуларга игътибарны юнәлттем. Мәсәлән, “Орленок”та “Бумеранг” форумында булганда “Дисней Ленд”тан, беренче каналдан танылган шәхесләр катнашып, осталык класслары үткәрде.

Сентябрь ае күңелсез вакыйгалары белән күңелгә кереп калды. Берьюлы ике кеше үз-үзенә кул салды.

Дөрес, кайберәүләр бу хакта белми дә калгандыр. Аеруча әти-әниләре, гаиләләре, якыннары, туганнары, дуслары өчен аяныч хәл бу. Әмма икесе дә без яшәгән тирәдә булгач, әле дә йөрәк авырта. Яшьләр бит әле, бик яшьләр. Икесе дә 1986 елгы. 34 кенә яшь. Гөрләтеп яши торган  вакытлары. Ничек дөньядан туеп була?! Чишә алмастай, шундый юл белән генә котыла алырлык нинди проблемалары булды икән?

Берсе Почта урамындагы чишмәдә булган. Бик матур итеп эшләнгән чишмә. Суы йомшак, дип әллә кайлардан төшеп шуннан су алалар. Сергей Михайличенко да ерак түгел генә урнашкан йортта яши. Күпфатирлы яңа йортта. Ул шимбә төнлә, я якшәмбе иртән асылынган. Икенче көнне суга төшкән бер кеше күреп алган да “Водоканал Сервис”та каравылчыга барып полиция чакыртырга кушкан.

Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы белешмәләренә  караганда, Россельхозбанк ташламалы авыл ипотекасы программасы буенча октябрь башына 1 014 кредит биргән. Аларның гомуми суммасы 2 млрд. 240 млн. сум тәшкил итә.

Татарстанда бу программаны гамәлгә ашыру буенча лидер булып Биектау районы тора, анда авыл ипотекасы буенча 99 алыш-биреш теркәлгән һәм шулай ук Арча районында алучылар күп, анда - 63. Кама Тамагы һәм Тәтеш районнарында – 50шәр, Лаеш районында 45 алыш-биреш килешүе теркәлгән.