ЯҢАЛЫКЛАР

Арчадан Гүзәл Гайнетдинова ипотекага алган фатирын “Җанга ял бирә торган урын” дип, куанып яши

Гүзәл карлы яңгыр астында юешләнгән киемнәрен салып кибәргә элде дә, әз генә хәл алыйм, дип диванга барып утырды. Көн саен Арчадан Казанга йөреп эшләүнең “рәхәтлеген”, юл газабының “җиңеллеген” үзе генә белә ул.

Тик Арчада аның бар мәшәкатьләрне читкә куеп, рәхәтләнеп ял итә ала торган үз куышы – фатиры бар. Ничә еллар үз торагы булмыйча, кеше почмагында яшәгән кеше генә аңлый ала аның хәлен.

Гүзәл Гайнетдинова Казанның 84нче мәктәбендә укытучы булып эшли. Шунлыктан, атнаның 6 көнендә Казан белән Арча арасын таптарга туры килә. “Казанда эшли башлаганга быел 24 ел була инде. Арчада яшәп, башкалага йөреп эшләү авыр. Эш табып булса, Арчага күчәргә ниятлим. Тик эш табуы гына...”, — дигән сүзләре артында күп мәгънә ята.  Казан мәктәбендә бергә эшләгән хезмәттәшләре әкренләп шәһәрдән фатирлар ала башлагач, социаль ипотека программасының ышанычлы икәнлегенә инанып, ул да фатир артыннан йөри башлый. Фатирлы булу мөмкинлеге тугач, булган бар акчасын, аңа өстәп кредит алып, Гүзәл беренчел кертемне кертә. Һәм ике ел дигәндә фатирлы да була. Бүгенге көндә фатирга бурычы да калмаган инде. “Дәүләт торак фонды”ның Арчадагы белгечләренә зур рәхмәт, фатир алганчы да, аннан соң да, кайчан, нинди сорау белән кермә, якты йөз белән каршы алып, җентекләп аңлатып чыгаралар”, — ди. Фатирлы булганчы, булырмы, нинди булыр, дигән уйлар борчыса, торак-лы булгач та, кайвакыт үзең генә чишеп булмастай проблемалар килеп чыга.  Гүзәл Рәис кызының рәхмәткә лаек кешеләре һәрвакыт бар. “Идарәче компаниягә берәр мәсьәлә белән мөрәҗәгать итсәң, шундук килеп җитәләр, хәл итеп куялар”, — ди ул.

Бу кешенең бөтен гомер юлын батырлык дисәк тә артык булмас

Мин газетабызның 14, 21 февраль саннарында дөнья күргән “Журналист блокноты”ннан сәхифәләрендә кибет басып йөргән каракны ничек тотулары турында язган идем. Анда гомерен кибетләр басуга багышлаган бурны эләктергән участок инспекторының исем-фамилиясен, белсәм дә, язмаган идем. Редакциягә ул үзе килде. Буш кул белән түгел,  көндәлеген дә алып килгән.

– Ул участок инспекторы мин, Вәлиулла Гатауллин булам, – диде ул тыйнак кына. – Мин 7 колхозга, 35 авылга хезмәт күрсәтә идем, ниләр генә күрергә туры килмәде, 30 төрле эш йөкләнгән иде  участок инспекторына.

– Шалашта засадада үзе генә калырга ничек курыкмады икән ул, дип гаҗәпләнүчеләр дә бар, – дим.

Ул җавап урынына 1970 елда Алабуга милиция мәктәбендә укыганда алган Дипломны күрсәтте. Ә анда әлеге бүләкнең курсант В.Ш.Гатауллинның кышкы спартакиада ярышларында самбо көрәше буенча иң җиңел үлчәүдә өченче урынны алуы язылган.

Башка бүләкләре дә күп ветеранның. 1962–1966 елларда Хәрби Диңгез Флотында хезмәт иткәндә сугышчан һәм сәяси әзерлектә ирешкән уңышлары үрнәк дисцип-лина һәм яхшы хезмәте өчен алган грамотасы, күп тапкырлар “Арча районының иң яхшы 

17-19 март көннәрендә Теләчедә “Йолдызлык” эстрада сәнгатенең XX ачык республика телевизион яшьләр фестиваленең зона этабы узды

Быел фестиваль Бөек Җиңүнең 75 һәм ТАССРның 100 еллыгына багышланган иде.

Мәгълүм булганча, районыбызның яшь талантлары һәр елны фестивальдә катнашып, уңышларга ирешә. Быел да тырышлыкларының нәтиҗәсе куандырырлык.

Бер аяксыз Шакир туган авылына кайта. Аны бөтен авыл каршы алырга чыга... Кайтса, өй бикле.

Редакциягә Түбән Мәтәскәдән Рузилә апа Хөснетдинова килде. “Җиңүнең 75 еллыгы” уңаеннан әти турында сөйләргә, дип килдем, – диде ул. – Искиткеч кеше иде ул безнең әти! Аны бөтен авыл яратты”.

Рузилә ханым кыска гына вакыт эчендә гаҗәеп хәлләр турында сөйләде. Сөйләшеп сүз бетмәде. Беркөнне Арчада яшәүче кызы белән Түбән Мәтәскәгә дә барып килдем.

Шакир Фәсәхиев 1919 елның 19 сентябрендә 6нчы бала булып дөньяга килә. 2 кыз, 4 малай. Шакир абыйның үзенең дә 2 кызы һәм 4 улы бар. Мәктәптә әйбәт укыган. 7 сыйныфта вакытта әнисе Хәерниса үлә. Әтиләре Фәсәхи 6 бала белән тол кала. Эшкә генә түгел, телгә, җырга оста Шакир спектакльләрдә дә уйный. Т.Гыйззәтнең “Чаткылар” спектаклендә аяксыз егетне уйнарга туры килә. Хәтта агачтан аяк та ясый. Армиягә киткәндә агач аякны чормага ыргытып калдыра, кайткач, спектакльләрне күп уйнар әле! Кем уйлаган ул сугышта яраланып, аягын югалтыр дип?! Армиядән сугышка керә.

Арча хакимиятендә ашыгыч киңәшмә үткәрелде. Анда Роспотребнадзорның Биектаудагы Арча, Биектау, Әтнә, Балтач районнары буенча территориаль бүлеге җитәкчесе Эльвира Салкова чыгыш ясады. Анда бүгенге көндә иң актуаль тема – коронавирус турында сүз барды. Дөресрәге, аны кисәтү һәм таралуга юл куймас өчен нишләргә кирәк?

–  Ул һавадагы тамчылар аша күчә. Шуңа битлек кию мәҗбүри. Урамда түгел, бина эчендә кияргә кирәк. Кулларны юып торырга. Антисептиклар юк икән, сабын да бик яхшы чара. Өч тапкыр сабынлап кулыңны юсаң, антисептик кирәк тә түгел, – диде ул. – Ә битлекне кеше үзе ясый ала. Марля, бинтны 8 катлам төрәсез дә киеп йөрисез. Сабынлап юасыз да яңадан киясез. Перчатка киеп эшлисез икән, аларны да сабынлы суда юасы. Бүлмәләрне җилләтергә, шулай ук сабынлы су белән сөртергә кирәк. Кеше йөткерә, төчкерә икән, аңа 1,5 метрга якын килмәскә. Бигрәк тә өлкәннәр саклансын. Чөнки авыру 65 яшьтән өлкәнрәкләрне сагалый. Без 1 майга кадәр тикшерүләрне туктатабыз. Кибетләрдә продуктлар алганда игътибарлы булыгыз. Продукт җыйдылар да, хәзер начар сыйфат турында шикаятьләр китте. Чөнки срогы чыккан товарларны да саттылар. Әйбер бәяләре артырга мөмкин. Чөнки сәүдәгәрләр бу хәлдән файдаланып калырга тырышачак.

Эльвира Салкова чит илләрдән кайтучылар турында аеруча басым ясап әйтте. Бигрәк тә 7 илдән – Көньяк Корея, Кытай, Италия, Тайланд, Испания, Германия, Франция. Башка илләрдән кайтучылар да читтә калмаячак. “Без аларны аеруча нык контрольгә алабыз. Шунда ук исемлеген районнарга җибәрәбез. 14 көн дәвамында алар карантинда була. Тыңламаучыларга җинаять җаваплылыгы каралган. Кешеләр аңламый, үзләре авырмасалар да, алар вирус таратучы булырга мөмкиннәр бит”, – диде ул.

Арча педагогика көллиятенең физик тәрбия укытучысы, чаңгы буенча тренер Рамил Нияз улы Гыйләҗиев “Татарстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре” дигән мактаулы исем алды. Рамил Ниязовичны без редакциягә кунакка чакырдык.

– Без сеңелкәш белән икәү, – дип сөйләде Рамил Гыйләҗиев. – Әни Рузия, әти Нияз. Арчада туып-үстем. Арчаның 3нче мәктәбендә укыдым. Арчаның педагогика көллияте базасында чаңгы спорты белән шөгыльләндем. Аннан физик культура, спорт һәм туризм буенча Идел буе дәүләт академиясендә белем алдым. Мин гел яхшы кешеләр тәрбиясендә булдым. Туризм буенча тренер Фәрит Минхәиров безнең сыйныф җитәкчесе иде. Арча педагогика көллиятенең физик тәрбия укытучылары Габделхәй Фәйзрахманов, Равил Нигъмәтҗанов искиткеч кешеләр иде. Туризм белән дә шөгыльләндем.

– Ни өчен физик тәрбия академиясенә барырга уйладыгыз?

– Безне чакыртып алдылар. Без бер класстан 4әү институтка бардык. Рөстәм Абдуллин, Данил Хаҗиев, Андрей Паранин һәм мин. Безне республикада беләләр иде. Институтта 1нче курстан соң армиягә киттек. Урта Азиядә хезмәт иттем. Кайткач, укуны дәвам иттек. Фикер йөртүем төзүчеләрнеке кебек: төгәл максатка юнәлдерелгән. Белемне һәм көчемне мәгариф

Түбән Аты авылында бәйрәм гөрләп үтте. Бөтен авылны туплаган, истәлекләр белән бай искиткеч матур бәйрәм булды.

Моннан 15 еллар элек, “8 март” колхозы булган чорларда, ул ел саен нәкъ 8 мартта үткәрелгән. Әмма күмәк хуҗалык белән бергә бу бәйрәм дә юкка чыккан.

Быел Түбән Аты һәм Урта Аты авыллары яшьләре элеккеге күркәм гадәтне яңадан кайтарырга планлаштыралар. Әйткән сүз – аткан ук. Яшьләр аны тормышка да ашыралар. Аларга бөтен авыл халкы ярдәмгә ашыга. Кемдер акчалата, икенчеләре әйберләтә булыша. Авыл җирлеге дә яшьләрнең бу уйларын хуплап каршы ала.

«Аграрийларның һәм фермерларның эше бер көнгә дә тукталып тормый. Алар барысы да хәзер республика кырларында, фермаларында һәм эшкәртү предприятиеләрендә эшлиләр һәм, игълан ителгән ял көннәренә дә карамастан, үз эшләрен дәвам итәчәкләр», – дип аңлатты вәзгыятьне Татарстан Республикасы Премьер министры урынбасары – Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Җәббаров.

Министр билгеләп үткәнчә, барлыкка килгән авыр хәлдә дә авыл хуҗалыгы җитештерүчеләре илебезнең азык-төлек иминлеген тәэмин итәләр һәм һәркемнең өстәлендә сыйфатлы ризыклар булсын өчен тырышалар, бу, әлбәттә, ихтирамга лаек.

Бүген Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгында АПК продукциясен экспортлаучыларга дәүләт ярдәме чаралары буенча практик семинар узды, анда Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгының Мәгълүмат сәясәте һәм махсус проектлар департаменты директоры Роман Чекушов, Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрының беренче урынбасары Наил Залаков, республиканың экспорт юнәлешендә эшләүче «Казан май-экстракция заводы» АҖ, «НӘФИС-БИОПРОДУКТ» АҖ, «Август-Мөслим» ҖЧҖ, «Чистай» үсемлек мае заводы, «Зернопродукт» ХК» АҖ, «Зернотрейд» ҖЧҖ, «Агропро» ҖЧҖ кебек предприятиеләр вәкилләре катнашты. Чара видеоконференция режимында узды.

“Кече һәм урта эшкуарлыкка ярдәм” илкүләм  проекты  кысаларында  Татарстанда  эш башлаучы  фермерлар  үз эшләрен  ачу  өчен  “Агростартап” программасы  буенча  6  млн. сумга  кадәр  грант алырга  мөмкин.    Заявкалар 31 мартка кадәр кабул  ителә. 

Бүген  Татарстан  Республикасы Авыл хуҗалыгы  һәм азык-төлек  министрлыгы ярдәме  белән авылда үз эшләрен  ачкан  кешеләр  шактый.  Мәсәлән, Чирмешән районының Югары  Кәминкә  авылыннан   Шәмсетдиновлар  гаиләсе  зур  булмаган  терлекчелек  фермасын  ачты.    2015 елда  алар Татарстан  Республикасы Авыл хуҗалыгы  һәм азык-төлек  министрлыгының  республика программасы  буенча  кече  ферма төзүгә 200 мең  сум грант алдылар.   

Габбас Шәмсетдиновның  20 ел  мөдир  булып  эшләгән үз фермасында  8 сыер бар.    Гаилә бөтен  эшне үзе  башкара.  Хуҗалыкта     трактор, тагылма җайланма һәм сенаж өчен  үләннәр ваклагыч бар.    40 гектар пай җирендә  бөртекле  культуралар һәм күпьеллык   үләннәр үстерәләр.  Терлек  азыгы  җитәрлек, саҗтып  алмыйлар – барысы  да үзләренек. Сыерларны  электр  көтүчесе  белән  көтүгә алып  чыгалар.