ЯҢАЛЫКЛАР

Хач ману йоласы турында 2017 елны язган идек. 18 гыйнвардан

19 гыйнвар төнендә сәгать 12дә Василиск атакай, Арча чиркәвендә шәмне кабызып, ир-атлар белән Вахитов урамындагы чишмәгә юл тотты ул вакытта. Су коенырга кеше шактый килгән иде. Быел да репортаж язарга иде исәп. Барып чыкмады.

Төнге сәгать 12ләр тирәсендә чиркәү янында тынлык хөкем сөрде. Ел да су коенучы Сергей Харитонов та күренмәде.

 19 гыйнварда көндез Вахитов урамындагы чишмәгә барып су алдым. Хач ману йоласы үткәрелгән чишмә бу. Кар булмагангамы, әллә коенучыларны юксыныпмы – чишмәдән моңсулык бөркелә иде. Шулай тоелды. Арча шәһәре башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Ленар Йосыпов: “18 гыйнварда көндез Лин атакай Вахитов урамындагы 33нче йорт янындагы чишмәгә барып, догалар укыды, суны аруландырды, – дип сөйләде. – Кичен  егетләр дежур да торып карады, су коенучы булмады”. Юл уңаеннан чиркәүгә кереп чыктым. Анда шифалы су өләшәләр иде.

Кызлар Арча үзәгендә генә түгел, хәтта шәһәр читендә урнашкан урамнардагы йортларга да кереп йөргән.

Чит милләт вәкилләрен халык арасында күрүчеләр байтак булып чыкты. Араларында бер егет тә бар икән. Бер танышым аралашкан да булып чыкты үзләре белән.

— Әбәткә дип кенә кайткан идем, ишек янында кешеләр күреп чыксам, японнарга тартым йөзле 5 кыз басып тора. Үзләрен Кореядан дип таныштырдылар. “Без туристлар, мәдәниятне өйрәнәбез”, — диләр. Аннан соң башка сорауларга җавап бирә алмадылар, аңламыйлар. Һәрберсенең кулында үзләренә кирәк сораулар рус һәм үз телләрендә язылган кәгазь бар. Миннән чәй, яшемне, исемемне сорадылар. Тагын ниләрдер сөйләнделәр, тик тел белмәгәч бер-беребезне аңлап булмый бит. Аптырагач, инглиз телен беләсезме, дип сорадым, белмиләр. Тагын бер җөмләләре истә калган: “Христос сине ярата”, — диләр. Россия булгач, аларда бөтен кеше Христоска табына дип күзалланадыр бәлки. Тагын шунысы аптыратты, кулларында телефон ише әйбер күрмәдем, – дип сөйләде ул.

Районыбыз өчен бик күп игелекле эшләр башкарган якташыбыз Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты Лотфулла Шәфигуллин ярдәме белән биредә мемориаль такта һәм экспозиция  урнаштырылган. Узган атнада шуны тантаналы шартларда ачу чарасы булды.

Гомәр Бәширов дөньяга килүе, туган туфрагының җылысын тоеп, чишмәләренең суын эчеп яшәве, илһам алуы өчен туган авылына булган рәхмәтен аны әсәрләрендә телгә алып, дөньяга танытуы белән җиткерде. Менә тагын танылган шәхесләр – шагыйрь Рәмис Әймәт, язучы, тәрҗемәче, Гомәр аганың оныгы Гәүһәр Хәсәнова, прозаик Вакыйф Нуриев, прозаик, тәрҗемәче Хәнәфи Бәдигый, шагыйрь Рифат Җамал, шагыйрә Наилә Ахунова, журналист Риман Гыйлемханов язучының туган ягында. Кунакларны район башлыгы Илшат Нуриев сәламләде.

Кичә Салавычта Илфатны җирләделәр. Машинаны юл читенә туктатып, зиратка баручыларны уздырып җибәрдек. Кеше дә, машиналар да күп иде. Димәк, авылда Илфатны ихтирам иткәннәр.

Вакытсыз чакка туры килүебезне аңласак та, шуның кадәр юл үткәч артка чигенер урын юк, аларның өйләренә юнәлдек. Мәет озатканнан соң дога укып хатын-кызлар тарала гына иде әле. Туганнары да күп икән. Барысы да Илфатны соңгы юлга озатырга килгән.

18 гыйнвар көнне кич Яңа Кенәр юлында Илфат Әшрәповны машина белән бәрдереп үтерделәр. Ул көнне авария турында төгәл мәгълүмат ала алмадык. Дүшәмбе көнне генә ЮХИДИ бүлекчәсендә безгә ир-атны “Мазда-3” машинасы бәрдергән булуы һәм үлүченең Балтач районы Салавыч авылыннан икәнлеге, ул кешенең исерек булу мөмкинлеге (чөнки аның яныннан үтеп киткән машиналар хуҗалары үлгән егетнең алпан-тилпән атлап баруын әйткәннәр) турында белдерделәр. Тукталыштан авария булган урынга кадәр 340 метр. Җайлап барганда җәяүле аны биш минутта үтә. “Энергосбыт” оешмасы видеокамерасы ул егетне төшергән. Аннан соң йөк һәм җиңел машина үтеп киткән. Аны йөртүчеләрнең гаепсезлеге ачыкланган. Өченче машина “Мазда” булган. “Бу эш буенча әле тикшерүләр алып барыла, алар тәмамланганнан соң гына төгәл нәтиҗә ясарга мөмкин булачак”, – диделәр ЮХИДИ бүлекчәсендә.

Төрле министрлыклар, фонд, идарә, агентлык, институт  белгечләре тарафыннан районнарның икътисад үсеше буенча җитди мәсьәләләр карала, алар кече һәм урта бизнес предприятиеләрендә булалар, эшмәкәрләрне кызыксындырган сорауларны күтәрәләр. Әнә шундый очрашу булды безнең районда да.

Директор алдан әйтеп куйды. “Мәктәптә укыган һәм укыткан күренекле шәхесләр белән очрашу оештырабыз. Без сезне шушы очрашуга чакырабыз. Килми калмагыз”, – диде. Сабакташ әйткәч, ничек бармыйсың инде! Университетта бер чорда укыдык. Сәбәп ул гына түгел, мин нишләптер бу мәктәпне яратам. Носы мәктәбе укучылары һәм укытучылары хатларны да бик матур яза. Чараларны да җылы һәм эчтәлекле итеп оештыра беләләр.

Дөрестән дә, район газетасында эшли башлавыма быел гыйнварда 47 ел тулды. Аның һәр елы үзе бер китап язарлык. Әмма мин андый әрсезлеккә бармам, һәр елдан берәр генә бит язсам да, 47 битле китап булачак бит. Китапның исеме “Без үскәндә үскән идек...” булыр кебек.

Йортта кунакларны бабай белән бергә килене, улы, оныгы, кияве каршы   алды. Үзгә бер җылы мохит, юбилярның хатирәләре яңарды, сөйләшеп сүзләр бетми. Кунаклар да нинди кадерле бит: район башлыгы Илшат Нуриев, “Ак барс” агрокомплексы” ширкәте җитәкчесе, авылдашы Шәйдулла Сәлахов, район социаль яклау бүлеге җитәкчесе Ләйсән Галәветдинова, Сеҗе авыл җирлеге башлыгы Рөстәм Хәбибуллин юбилярны котлап шатлыгын уртаклашырга килгән. Яшьләр өлкән буын вәкиле белән аралашып, инде бүгенге көндә тарихи сәхифәләр булып калган вакыйгаларны сеңдереп утыра.

Юбиляр Арчада яшәүче Тәслия Насыйбуллина түрдә утыра иде. Туган көнен билгеләп үтәргә дип балалары зурлап өстәл әзерләгән.

– Без бик күп бит. Һәрберебез берәр нәрсә алып килсә дә өстәл тула, – диләр.

Һәр төбәкнең үз мактаулы кешеләре бар. Исмәгыйль белән Илсөяр дә шундыйлардан. Биш балалы гаиләдә туып-үсә Исмәгыйль. Үрнәктә тракторчы һөнәрен үзләштерә. Армиядән кайткач туган авылында төпләнеп калып, башта тракторчы, аннан шофер булып эшли.