ЯҢАЛЫКЛАР

Шөкер, ул районыбызда икенче гасыр бусагасын атлап керүче бишенче әби инде. 
Бүгенге көндә Мөнәвәрә Мөхәммәтҗанова кызы Рәдифә белән Арчада, сугыш ветераннарының тол хатыннарына биргән фатирда гомер кичерә. Бу бәхеткә тиенгәнче авырлык- ларны күрергә туры килгән дә соң үзенә!
Әти-әни назыннан мәхрүм булып үсә ул. Әнисе үлгәндә 11 айлык кына булып кала. 6 бала белән тол калган әтисе үги әни алып кайта. Ләкин бер бәхетсез, гел бәхетсез, дигәндәй, иң өлкәненә 13, Мөнәвәрә апага 2 яшь чакта әтиләре дә үлеп китә. Шуннан балалар кайсы-кая таралышырга мәҗбүр була: өлкәннәр интернат-йортларга китә, ә Мөнәвәрә апаны Сөрдедә бер гаилә тәрбиягә ала. Тик еллар узгач, һәммәсе булмаса да, туганнары белән табыша Мөнәвәрә апа. Бер апасы чакыргач инде балигъ булган балалары белән Таҗикстанга китеп урнаша. Һәм алар утыз елдан артык шунда яшәп кайта. 

Апаз авылы мәчете имам–хатыйбы Наил Мөхәммәтҗанов шимбә көн буласы балалар фестиваленә чакырды.
— Авылның 18 баласы узган кыш, яз мәчеткә укырга йөрде, — дип сөйләде ул. — Россия ислам университеты белән элемтә урнаштырдык, студентлар кайтып 1 майга кадәр укыттылар, өч укытучы иде. Үзем дә шунда укыдым, мин бу вазифада яңа кеше әле.
Беренче майда йомгаклау бәйрәме ясыйлар, бүләкләр өләшәләр. “Шушы балаларны Казанга алып барасы, шәһәрне күрсәтәсе килә дип район башлыгы Илшат Габделфәртовичка мөрәҗәгать иттем, — ди Наил хәзрәт. — Ул булышам, диде һәм сүзендә торды. Менә бу фестивальне уздыруга да ярдәме тиде, зур рәхмәт аңа!”

Район яшьләр эшләре һәм спорт бүлеге җитәкчесе Зиннур Сәгыйтовка рәхмәт — кышын да, җәен дә балыкчылар өчен бәйрәм ясый, очраштырып, ярыш үткәреп күңелләрен күреп тора.
— Мин үзем балыкка йөрер- гә бик яратам, — ди һәммәбезгә таныш спортчы, хөкемдар, ветеран педагог Ленар Заһидуллин. — Мондый ярышларны оештыручыларга зур рәхмәт, безнең өчен менә дигән кызыксындыру чарасы да. Оныгым Зөлфәткә 6 яшь тула. Өч ел инде ул иң яшь балыкчы буларак приз ала. 
Зөлфәтне балыклар да үз итә икән. “Бервакыт җыелышып балыкка бардык, — дип сөйли бабасы. — Барыбыз да тәҗрибәле балык- чылар инде без. Зөлфәткә дә кармак бирдек. Берзаман иң зур балык эләкмәсенме үзенә!”

10 июльдә төнге сәгать 12 тулып 5 минутта Күпербаш юлында караңгыда, өстәвенә кызу тизлек белән Күпербашка таба төшеп килгән “Лада Гранта” машинасы юлдан барган җәяүлене бәрдерә.
Нәтиҗәдә, алган тән җәрәхәтләреннән җәяүле шунда ук үлә. Анда караңгыда яктылыкны кире кайтаргыч элементлар булмаган.
Июль аенда яктылыкны кире кайтаргыч элементлар булмаган 4 кешегә беркетмә төзелде һәм 500 сум штраф салынды.

Балигъ булмаганнар тарафыннан хокук бозуларны ачу, тәрбиячесез, күзәтүчесез балаларны барлау, поездлар хәрәкәте куркынычсызлыгына тәэсир итүче хокук бозуларны тыю, тимер юл объектларында балалар җәрәхәтләнүен кисәтү максатыннан, Россия эчке эшләр министрлыгының Казан линия идарәсе хезмәт күрсәткән тимер юлларда 11 июльдән 20 июльгә кадәр “Светофор” оператив–профилактик операциясе үткәрелә.
Бу көннәрдә Россия эчке эшләр министрлыгы Казан линия идарәсенең транспортта балигъ булмаганнар белән эшләү бүлеге инспекторлары тарафыннан станция- ләрдә рейдлар, балалар белән әңгәмәләр үткәрелә.

Укучылар сараендагы “Нур” телестудиясендә шөгыльләнгән балалар республиканың “Алтын каләм” фестиваленнән зур уңышлар белән кайтты.
 Арчаның 2нче мәктәбеннән Талия Төхвәтуллина “Иң яхшы радиопрограмма циклы” номинациясендә уңышка иреште. Түбән Мәтәскә мәктәбеннән Зөлфия Хәсәнова татар телендәге язмалар циклында 2нче урынны алды. Арчаның 5нче гимназиясеннән Алия Сабирова “Радиода иң яхшы алып баручы”, Курса- Почмак мәктәбеннән Гөлүсә Мортазина “Иң яхшы телетапшырулар алып баручы” буларак танылдылар. Түбән Мәтәскә мәктәбеннән Илүзә Сибагатуллина “Иң яхшы фоторепортер” бәйгесендә 2нче урынны алды. Ташкичү мәктәбеннән Илүзә Касыймова иҗаты “Заманча җәмгыятьтә яшьләрне әхлакый тәрбияләү проблемалары” темасы буенча иң яхшы эш дип табылды. Түбән Аты мәктәбеннән Ландыш Зиннәтуллинаның “ГТО комплексы” буенча иҗаты иң яхшы эш дип билгеләнде. 
Арчаның “Нур” телестудиясенең хезмәте “Иң яхшы телепрограмма” дип бәяләнде.
“Ай—пи – эфир” композициясе буенча Арчаның “Нур” балалар һәм яшьләр телестудия- се 1нче урынны алды.

17 июльдә Укучылар сараенда Халык- ара шахмат көнен каршылап, районның көчле шахматчысы Хәйдәр Сафин истәлегенә ачык шахмат турниры уздырыла. Яшь чикләнми, ирләр дә, хатын–кызлар да катнаша ала. Күрше районнардан да уенчылар чакырыла.
Башлана 10 сәгатьтә.

8 июльдә Россиядә гаилә, мәхәббәт һәм тугрылык көне билгеләп үтелде. Бу көнне безнең районда да тантаналы чаралар узды. 
Шундый чараларның берсе — район ЗАГС бүлегендә 5 гаиләгә ана капиталы сертификатын тапшыру булды. Чарада Арча һәм Әтнә районнары буенча пенсия фонды идарәсе җитәкчесе Рузия Нурмөхәммәтова, район ЗАГС бүлеге җитәкчесе Фәридә Бәхтиярова катнашты. Үзенең чыгышында Рузия Нурмөхәммәтова ана капиталын кулланудагы төп юнәлешләр, капиталны нинди максатларда куллануны күрсәтте, электрон рәвештә гариза бирү өчен шәхси кабинет ачу мөмкинлеге, шулай ук сертификат хуҗасының җыелма пенсиясенә күчерү юллары турында сөйләде. Шулай ук 1 июльдән бер тапкыр бирелә торган 25000 сумга гаризалар кабул ителә башлавы, шулай ук инвалид балаларны дәвалауга да кулланып булуы турында әйтте.
Ана капиталына сертификат алучылар арасында иң яше Айван авылыннан Рамилә Зарипова, иң өлкәне Сикертәннән 33 яшьлек Рәйхана Хөсәенова

Арча муниципаль районы башлыгының 2011 елның 22 апрелендәге 55нче номерлы “Арча муниципаль районы авыл җирлекләре башлыклары эшчәнлегенең эффектлылыгын һәм нәтиҗәлелеген бәяләү критерийлары турындагы Положениене раслау турында”гы карары нигезендә 16 авыл җирлегенең 2016 елның беренче яртыеллыгы эшчәнлегенә йомгак ясалды, рейтинг нәтиҗәләре түбәндәгечә:

12 июльдә өченче чакырылыш Арча район Советының чираттагы җиденче утырышы булды. Аны муниципаль район башлыгы — район Советы рәисе Илшат Нуриев алып барды.
Утырышның беренче көн тәртибендәге “2016 елның беренче яртыеллыгында Арча муниципаль районының бюджет үтәлеше турында”гы мәсьәлә буенча финанс–бюджет палатасы җитәкчесе Фәнис Исмәгыйлев чыгыш ясады.
Район бюджетының керем өлешен формалаштыруның төп чыганагы булып физик затларның керемнәренә салым тора. 2016 елның беренче яртыеллыгында район бюджетында әлеге салымның өлеше 75,2 процент тәшкил итте. 2015 елга карата үсеш — 7,5 процент. Еллык план 43,5 процентка үтәлде.
Физик затлар кеременә салымны төп түләүчеләр: “АСПК” акционерлык җәмгыяте”, “Ак барс” агрокомплексы”, “Газпром Трансгаз Казань”, “Татавтодор”, “Таттелеком” ширкәтләре, “Россия тимер юллары”, “Сетевая компания”, “Арскнефтепродукт” акционерлык җәмгыятьләре, “Мәрҗани” ширкәте.