ЯҢАЛЫКЛАР
Безнең газетада төнге музей турында язып чыккач, төнге музей буламыни, дип аптырап шалтыратканнар иде. Төнге музей акциясен беренче тапкыр Берлинда 1997 елда үткәрәләр. Бүген инде ул дөньякүләмгә әйләнгән. Быелгысы Россиядә 19 майдан 20 майга туры килде. Кичен, малайлар белән Яңа Кырлайга Г.Тукай музеена төнге сәяхәткә киттек.
Балалар хәзер мәктәптән бик күп нәрсәгә өйрәнеп чыга. Районда үткән чараларда катнашып, аларның ни дәрәҗәдә белемле һәм акыллы булуларына кайчак исең китә.
XXIII Республика балалар һәм яшьләр иҗат фестиваленең район этабына йомгак ясалды. Ул радиожурналистика, тележурналистика һәм язма басмалар номинацияләре буенча булды.
Һәр елны май аеның кояшлы бер көнендә Арча Укучылар сарае каршындагы урам гөрләп тора. Әйе, бүген дә рәсем бәйрәме. Рәсем кәгазьгә түгел, ә бәлки асфальтка ясала.
28 май көнне иртәнге 9.00 сәгатьтән кичке 17.00 сәгатькә кадәр республика күләмендә Татарстан Республикасында бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил тарафыннан, балаларга медицина хезмәте күрсәтү сорауларына кагылышлы консультатив ярдәм күрсәтү өчен "кайнар линия" оештырыла.
Район басуларында язгы кыр эшләре төгәлләнүгә таба бара (язның үзенең дә санаулы көннәре генә калды). 24 майга 54095 гектарда (85 процент) сабан культуралары чәчелде. Алданрак чәчелгән басуларда инде уҗымнар тишелеп чыкты.
“Яңарыш”, “Игенче” ширкәтләрендә 1876–1010 гектарда чәчүлекләрне корткыч бөҗәкләргә һәм чүп үләннәргә каршы эшкәрттеләр. “Кырлай” ширкәтендә көзге культураларны кыяктан тукландыралар.
“Кырлай” ширкәтендә 6 агрегат көне–төне бәрәңге утырта. Барысы 1 мең гектарда игеләчәк. 20 гектарда кишер чәчтеләр, кызыл чөгендер чәчәләр. Әлеге мәйданнар барысы да сугарылачак.
Ире Нуретдинне сугышка озатканда Гөлхәбирә өч бала белән кала. Нурые сугыштан кайтканчы балаларын сакларга, якларга сүз бирсә дә, язмыштан узып булмый – бер баласын ат тибеп үтерә. Йөрәккә уелып калган кайгыны сугыш еллары авырлыгы баса. Беркөн тагын кайгылы хәбәр: Нуретдине сугышта хәбәрсез югалган... 34 яше дә тулмастан тол кала ул. Берничә елдан ирен көтү өмете дә киселә – күрше авылдан берәү хәбәр җибәрә: “Мөрәледән Нурый белән бер сугышка кердек. Елгага кергәндә күрдем аны, чыкканда юк иде”...
Минемчә, һәр гаилә үзенең ана телендә сөйләшергә, аны саклап калырга тиеш. Бу бурычны балалар бакчасына, мәктәпләргә генә аударып калу дөрес тә булмас иде.
Узган ел ахырында Татарстанда мәгариф учреждениеләрендә балаларга татар телендә тәрбия, белем бирү хакында җитди сөйләшүләр булды. Россия Дәүләт Думасына “Россия Федерациясе мәгарифе турында”гы Федераль Законга үзгәрешләр кертү турында” (№438863-7) Федераль закон проекты юлланды. Закон проектында Россия Федерациясе республикаларында дәүләт телләрен укыту һәм өйрәтү ирекле рәвештә, ә ана телен өйрәнү – укучыларның һәм әти-әниләрнең теләген исәпкә алып тормышка ашырыла, диелгән. Әлегә закон проекты Дәүләт Думасында каралу өчен тәкъдим ителде. Урыннарда хәл ничек тора соң?
Арча ипподромында ат ярышлары сезонын ачып җибәрделәр. Үткән шимбәдә 17 ат дүрт төркемдә ярышты. Арча, Балтач, Биектау, Кукмара, Малмыж, безнең районнан Арча шәһәре, Айван, Кысна, Иске Иябаш, Яңасала, Көек, Түбән Курса авыллары, “А.Ш.Сәләхов”, “Балыкчылар авылы”, Питрәч районының “Ак Барс”Агро” хуҗалыкларыннан атлар килде. Атлар ярышын район башлыгы Илшат Нуриев та карады. Ярышны ветеран педагог, нәфис сүз остасы Фәрхәт Зыятов алып барды. Ат яратучылар бар да биредә иде. Күп итеп ат тотучылар Түбән Мәтәскәдән Равил Гайнетдинов, Арчадан Харис Гакашин да килеп җиткән.
Нинди генә гаиләләр юк бу дөньяда. Кайчак шулар белән очрашасың да хәйран каласың. Аңлашыла, тормыш булгач, ул кешене төрле яктан сыный. Авырлык килгәндә сынмый калу, аны кичерергә көч табу зур сабырлык сорый. Тик... Кызганыч, кайберәүләр авырлыкларны кичеп чыга алмыйлар, түбән тәгәриләр. Ә тормыш төбенә төшкәч аннан яңадан күтәрелү тагын да кыенрак. Тагын да аянычрагы, ул гаиләләрдә балалар бар, алар барысын да күреп үсә. Район башлыгы урынбасары, балигъ булмаганнар эшләре һәм аларның хокукларын яклау буенча комиссия рәисе Любовь Осина, сәркатиб Лилия Завялова, опека һәм попечительлек секторы мөдире Рафия Яруллина белән шундый берничә гаиләдә булдык.