ЯҢАЛЫКЛАР

Арча халык театры үзешчәннәре куйган “Хаҗи әфәнде өйләнә” премьерасы турында бер яздым инде. Сүз озынга китә дип, фикерләрне язып бетереп кенә булмады. Кабаттан язам.

Спектакльдә яучы образы Нәсимә ролен башкарган Илсөяр Яхина турында аерым язып үтәсе килә, чөнки ул премьерага 5 көн кала рольгә алына. Күп сүзле роль. Шул арада ничек сүзләрен ятлап бетергән, дип шаккатасың! Бу рольне Гөлнара Гыйниятуллина башкарасы булган. Әнисе мәрхүм булып, авыр туфрагы җиңел булсын, Гөлнара премьерада уйный алмый. Тиз арада яучы роленә кеше табарга кирәк була. Шушы спектакльдә Хаҗи әфәнде хатыны Галимә абыс-тай ролен башкарган хезмәттәшебез Гөлсинә Зәкиева болай дип сөйли:

Быел “Җидегән чишмә” Арча халык театры

35 еллык юбилеен билгеләп үтәчәк. Ел саен

бердән генә санасаң да, 35 спектакль дигән сүз.

Шушы вакыт эчендә күп кенә режиссерлар белән эшләргә туры килде. Артистлар да алышынып торды. Илфат Фәйзрахманов театрга нигез салса, Нурия Фәхриева вакытында халык театры исеменә, Рафис Сәләхетдинов эшләгән чорда “Идел-Йорт” фестивалендә җиңү яулап, Грантка ия булдык, күп кенә дәрәҗәле бүләкләр алдык.

Мин бу мәкаләне журналист буларак кына түгел, 35 ел шушы театрда уйнаучы артист буларак та язарга, юбилей алдыннан бераз истәлекләр белән дә уртаклашырга булдым. Заманында коллективта яшьләр бик күп иде. Хәзер алар килергә бер дә атлыгып тормый. Нигә? Чөнки халык театры ул акча эшләү урыны түгел. Чын күңелдән театрга гашыйклар гына анда “төпләнеп” кала. Ә андыйлар бар. Безнең коллектив бик дус, үзе зур бер гаилә кебек. Бернинди начарлык юк. Аралашабыз, хәлләребезне белешәбез. Расих Тимергалиев, Гөлнара Гыйниятуллина, Рәзил Камалов, Алисә Сөләйманова кебек яшь артистларыбыз бик җиңел генә шушы тату “гаиләбезне” үз иттеләр.

Шушы көннәрдә Кәче авылында гомер итүче хезмәт ветераны Асия Зиннәт кызы Галиева 80 яшьлек юбилеен билгеләп үтте.

Асия апа 1941 елның 1 маенда Кәче авылында Хәдичә апа һәм Зиннәт абый гаиләсендә  төпчек бала булып дөньяга килә. Алар гаиләдә 10 бала булалар. Балачагы, яшүсмер еллары сугыш һәм сугыштан соңгы авыр елларга туры килә. Бүгенге көндә аның апасы Сания генә исән-сау, Кәче авылында яши.

Асия апа Кәче җидеелык мәктәбен тәмамлаганнан соң фермага эшкә керә. Гомере буе һөнәренә тугры калып, 41 ел сыер савучы булып эшли.

Югары Мәтәскә авылына мин ике елдан артык инде чишмә янында хуҗасын көтеп яшәүче песине алырга дип килгән идем. Әлеге тугрылыклы җан иясе турындагы язманы укыгач (“Арча хәбәрләре”, 5 март) шалтыратучылар, урамда очраганда сорашучылар күп булды.

“Песи турында елап укыдык, бик кызгандык, үзебезгә алып кайтыр идек, тик песиебез бар, сугышмаслармы икән?” – диде газета укучыларыбызның берсе. Башка тәкъдимнәр дә булды, битараф калмаган өчен рәхмәт!

Сөенепләр кайтып киләм

Сменамны бетереп (төнге!).

Сөбханалла дия-дия

Як-ягыма төкереп.

Әй, йөгерәм, чабам үзем,

Арттан куалармени!

Бүген төнгә эшкә булса,

Йокылар туймас диеп.

Каршы искән җилкәйне дә

Җиңеп барам, элдертәм.

Яннан узып барган җилгә

 Аяк чалып йөгерәм.

Менә бит дуслар, нишләтә

 Эшне яратулары!

 Бер генә көн дә теләмим

Эшемнән калуларны!

Күптән түгел районның хөрмәтле табибы белән ашта бергә туры килдек.

Сүз иярә сүз чыгып, таҗлы вирус темасына да кагылып үттек.

“Ясатмаган булсагыз, ясатыгыз вакцинаны, – диде ул. – Бик начар авыру, мин моны үз башымнан кичердем, хатыным да авырды. Әти-әнигә дә вакцина ясаттык, сез дә соңга  кала күрмәгез!” – дип күз яшьләре белән диярлек үгетләде ул безне.

Әйе, күбебез бу афәт миңа кагылмас әле, дигән уй белән йөрибез шул. “Татарның тотып карамыйча күңеле булмый”, – дигән мәкаль дә бар. Хәер, әлеге очракта бу татарга гына кагылмый.

 “Ветеранга бүләк” акциясе бара. Районда исән-сау барысы 12 сугыш ветераны бар.

 Алар: Арчада яшәүче Госман Габдрахманов, Салман Мәүлетов, Бари Муллагалиев, Үзбәк Сабиров, Тәлгать Ногыманов, Әхмәтвәли Хәкимов, Күлтәстән Гарәфетдин Зиннуров, Түбән Орыдан Мәсхүт Галиев, Яңа Кенәрдән Мидхәт Сәфәров, Симетбаштан Габдрахман Сафин, Иске Йорттан Равил Фазлыев, Зур Бирәзәдән Шәрифҗан Шәфыйков. Шура авылыннан 1923 елгы Ризван Исмәгыйлев, кызганыч, Җиңүнең 76 еллыгын күрә алмады. 9 майга 27 көн калгач, 12 апрельдә вафат булды. Сүзебез дога булып барып ирешсен.

 Бу көннәрдә район башлыгы урынбасары Алсу Мөхәммәтова, “Бердәм Россия” сәяси партиясенең Арча бүлекчәсе башкарма секретаре Тәлгать Җәләлетдинов, ветераннарның өйләрендә булып, хәлләрен белеп, бүләкләр тапшырдылар.

Кар тиз эреп бетсә дә, быел туфрак авырлык белән өлгерә. Инде эшләрлек булды дигәндә генә, болытлар куерып, яңгыр явып китә. 3 майда да шулай булды.

 Иртәдән кояш чыгып шундый матур көн булыр кебек иде. Дөрес, өлгергәннәр яңгыр башланганчы хәйран гектарларны чәчәргә дә өлгерде.

Бу көнне район башлыгы Илшат Нуриев кыр эшләрендә тырышлык күрсәтүче механизаторларга Рәхмәт хатлары, акчалата бүләкләр тапшырды.

Беренче тукталыш – “Яңарыш” хуҗалыгында. Биредә һәр эшкә җаваплы карап, зур оешканлык белән тотыналар һәм башкарып чыгалар. “500 гектардан артык сабан культуралары чәчтек инде, әлегә ике агрегат эшли,” – ди хуҗалык җитәкчесе Илгизәр Садыйков. Район башлыгы бүләгенә тракторчы Равил Сафиуллин лаек булды.

29 апрель көнне Бөек Җиңүгә багышланган халыкара акция узды. Беренче тапкыр ул 2019 елда оештырылган иде.

Арча районында “Җиңү диктанты” акциясе 4 мәйданчыкта барды. 

Арчаның 2нче урта мәктәбендә, 5нче гимназиясендә, 3нче башлангыч мәктәбендә һәм педагогика көллиятендә узган акциядә 171 кеше катнашты. Иң күп язучы 2нче мәктәпкә җыелган иде. Биредә район мәктәпләре укытучылары, хәрби комиссариат хезмәткәрләре үз белемнәрен тикшерде.

Районыбыз башлыгы Илшат Нуриев та “Җиңү диктанты”ннан читтә калмады. Арчаның 5нче гимназиясе укучылары һәм укытучылары белән бергә акциягә кушылды.   

Бөек Җиңүнең 76 еллыгы уңаеннан Арча үзәк китапханәсендә патриотик җырлар һәм шигырьләр бәйгесе узды.

Бөек Ватан сугышында зур җиңүгә санаулы көннәр генә калды. Бүген бөтен ил шушы изге көнне билгеләп үтәргә әзерләнә. Кызганыч, сугыш ветераннары гына түгел, тыл каһарманнары саны да кимегәннән кими бара. Безнең районда да алар бүген бармак белән генә санарлык. Әмма яшь буын кичә, бүген, иртәгә ветераннарыбыз батырлыгы үрнәгендә патриотик рухта тәрбияләнәчәк.

Бөек Җиңү көннәре якынлашкандфа гына түгел, районда елның-ел буе бу датага багышланган чаралар үткәрелеп килә. “Казан арты” тарих-этнография музеенда “Сугыш урлаган балачак” дип аталган искиткеч бай эчтәлекле, фотокүргәзмә эшләде. Тыл ветераннарының үз-үзләрен аямыйча фронт өчен дип эшләүләре турында укып, ишетеп, кинофильмнардан карап беләбез. Ә сугыш чоры балалары нинди газаплар кичергән... Аларның иң гүзәл вакытлары – балачакларын сугыш урлаган. 10-12, кайберләре хәтта 8 яшьтән әти-әниләре белән беррәттән эшләргә мәҗбүр булганнар. Әле туйганчы ашарга ризыгы, кияргә киеме булса икән...