ЯҢАЛЫКЛАР

Беркөн күземә Сөрдедә туып-үскән, Арчада яшәүче язучы Зиннур Тимергалиевның “Киселгән тамырлар” исемле повесте чалынды. Андагы геройның язмышы тетрәндерде. Зиннурның үзеннән сорап, анда уйланылган кешенең түгел, ә үзенең әтисе ягыннан бабасы язмышы да сурәтләнгәнен белдем һәм бу хакта сөйләп китүен сорадым. Повесть повесть инде ул, тулыландырып җибәрү өчен өстәмәләр дә кертәсең. Чынбарлыкта ничек булган? Менә Зиннур Тимергалиев әбисеннән ишеткәннәрдән чыгып ниләр сөйләде.

– Сугыш башлану куркынычы барлыгы турындагы хәбәр Сталинга барып ирешкәч, өйрәнергә кешеләр җыя башлыйлар. Котдус бабайны да Сөрдедән Украинага алып китәләр. Шунда фашистлар безнең илгә һөҗүм итә. Бабай сугышның беренче көннәреннән үк әсирлеккә төшә. Сугыш беткәнче, 1945 елга кадәр бер концлагерьдан икенчесенә күчерелеп иза чигә. Биш тапкыр кача. Дүртесендә тотып алып тимер чыбыклар белән бик каты кыйныйлар. Аның аркасында исән җире булмый. Ул бик таза гәүдәле, нык кеше була, шуның белән генә исән кала.

Г.Тукай исемендәге Арча педагогия көллияте , Арчаның 6 нчы номерлы урта мәктәбе 30 октябрь көнне иртәдән үк , шау- гөр килеп , күпсанлы кунакларны каршы алды. Бирегә милли мәгариф өчен җаваплы методистлар, татар гимназияләре һәм база мәктәпләре директорлары республикакүләм семинар- киңәшмәгә җыелды. Киңәшмәдә ТР  Мәгариф һәм фән министрының беренче урынбасары Һадиуллин Илсур  Гәрәй улы, ТР  мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсе җитәкчесе  Әхмәтҗанова Лилия Марс кызы, ТР  мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф бүлеге җитәкчесе  Халиков Илгиз Илдар улы, Арча муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Гарифҗанов Рамил  Илгиз улы  катнашты.

30 октябрьдә Арча шәһәренең Бакый Урманче урамында ике 22шәр фатирлы һәм бер 30 фатирлы йортларны тапшыру тантанасы булды. Яңа фатирларда нигездә социаль ипотека программасында катнашучылар – бюджет оешмалары һәм предприятиеләре хезмәткәрләре яшәячәк.

Яңа фатирларның ачкычларын район башлыгы Илшат Нуриев, ТР Президенты каршындагы Дәүләт торак фонды җитәкчесе урынбасары Булат Гыйльманов тапшырды.

– Бүген сезнең өчен дә, безнең өчен дә шатлыклы вакыйга, – диде ул. –  Яңа, уңайлы фатирларда бәхетле гомер кичерергә язсын. Әлеге йортлар урнашкан бистә тагын да матурлана барачак,  биредә озакламый яңа балалар бакчасы ачылачак, яңа йортлар, башка биналар төзеләчәк.

Яңа Кенәр авылыннан 22 яшьлек Ришат Салихов ятим балаларга һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калганнарга торак бирү программасы буенча бер бүлмәле фатир алды.

Ул көнне (25 октябрь) иртәдән яңгыр явып торды. Юлда барганда: “Бүген нинди матур көн, яңгыры да җылы, чын көз инде менә, Рәисә апа нинди матур вакытта, алтын көз көнендә туган..,” – дип сөйләштек.  Яңа Кенәрдә гомер итүче Рәисә Гарипова янына барышыбыз. Ветеранга 90 яшь.

Кунаклар килгәч, Рәисә апа караватыннан торып утырды. Янында абыйсының хатыны Сәлимә апа (ул да 80дә инде) бөтерелеп йөри. Социаль хезмәткәр Рәмзия Габдрахманова да шунда. Рәмзия әбигә ак яулыгын матур итеп бәйләп куйды. “Әби сөбханалла әле”, – ди Рәмзия.

Узган атнада Симетбашта яшәүче Таһир Мифтаховка 90 яшь тулды. Ветеранны юбилее белән район башлыгы урынбасары Любовь Осина котлады, Россия Президенты Владимир Путинның, район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатларын, истәлек бүләге һәм күчтәнәч тапшырды.

 Өйләренә керүгә күрше бүлмәдән юбиляр үзе йөгереп чыкты. Үзен шулай хөрмәт итеп килгән район җитәкчеләрен күргәч, йөзендә елмаю балкыды. Аннан бер-бер артлы балалары, оныклары, оныкчыклары, туганнары кайтып җитте. Таһир абый сөенеченнән кая басарга да белмәде. Бүләкләргә сабый бала кебек куанды. Йөзеннән шатлыклы елмаю бер минутка да китмәде.

– Әйдәгез, кара–каршы утырып бер сөйләшеп алыйк әле, – диде ветеранның иңнәреннән кочып Любовь Осина. – Хәлләрең ничек?

– О-о-о, бик әйбәт. Үземә шундый мөнәсәбәтне күреп яшиселәр килеп китте.

– Алайса, 95 яшьлек юбилейда да очрашабыз әле?

– Очрашабыз, Алла боерса. Сезне бүгеннән үк 95 яшьлек юбилеема чакырып калам.

– Әби белән ничек яшәдегез соң?

– О-о-о, бик әйбәт. Үзебезнең авылныкы иде ул. Искиткеч хатын, әни булды.

Бигрәк тиз үтә бу гомер дигәнең. Әле кайчан гына егетләрне армия сафларына озаткан идек. Шул арада язы артта калган, җәе яшен тизлеге белән үтеп киткән, күңелләргә азрак моңсулык өстәп көзе килеп җиткән. Җиткән дигән сүз бик үк дөрес тә булмас, акрынлап кышка да якынлашып барабыз түгелме соң? Бу чорның тагын бер үзенчәлеге бар, көзге чакырылышта егетләребезне армиягә озатыр вакытлар җитте. Бер елга гына дисәк тә, хезмәт иткәннәр өчен дә, көткәннәр өчен дә бик озак тоела ул.

– Улым Алмаз язын үз теләге белән армиягә китте. Россия гадел хөкем академиясендә укыды. Көллиятен бетерде. Диплом алды. Кайткач шунда ук югары белем алырга хыяллана, – диде Арчадан Халисә Гарәфетдинова. – Кемерово өлкәсендә Юрга шәһәрендә хезмәт итә. Хәбәрләшеп торабыз. Ошый, тәртип монда, ди. Июньдә кайтачак. Алла боерса, яңа елдан соң хезмәт итү вакыты кимү ягына бара башлый инде.

28 октябрьдә Яңа Кырлайдагы Габдулла Тукай музей-мемориалы үзенчәлекле кунакны кабул итте. Казаннан бирегә кадәр йөгереп Россиянең 100 чакрымга кадәр йөгерү буенча чемпионаты ультрамарафончысы, “Йөгерү машинасы” йөгерү мәктәбенә нигез салучыларның берсе — (Хама) Шиков Андрей Николаевич килде.

Спортчы мәркәзебездән иртәнге сәгать 8дә чыгып киткән. Үзенең планы буенча кичке 6ларга килеп җитәргә ниятләсә дә, һава торышының тотрыксыз булуы бераз вакытын үзгәртте, Тукай җиренә ул кичке сәгать 9 тулганда килеп җитте. Әлеге авыр юлны сайлавының сәбәбен: “Тукай җирендә буласым килде”, — дип аңлатты. Әлбәттә, бирегә машинада да килә алган булыр иде, ләкин “Яшьләрне спортка, туризмга һәм мәдәнияткә тартыр өчен акциядә катнашырга, үрнәк күрсәтергә уйладым”, — ди. Ерак чакрымлы дистанция өчен физик кына түгел, психологик әзерлек тә мөһим дип санаучы спортчы беренче тапкыр 100 чакрымны ике ел элек Россия чемпионатында йөгергән булган. 

27 нче октябрь көнне көрәшчеләребез 2018-19 нчы уку елы сезонын ачты. Арчаның 6 нчы номерлы мәктәбендә корәш буенча 2004 нче елгы һәм аннан яшьрәк егетләр арасында, ДОСААФ призына,  Арча районы беренчелеге үткәрелде. Ярышны тантаналы ачуда Арча муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесенең социаль мәсьәләләр буенча  урынбасары Гарифҗанов Рамил Илгиз улы, Арча районы мәгариф бүлеге җитәкчесе Мухамадияров Рамил Данил улы,  Арча районының яшьләр эшләре, спорт һәм туризм бүлеге җитәкчесе Габделгазизов Ильяс Нурсил улы, Арча районы көрәш федерациясе җитәкчесе Алеев Ринат Заһит улы, ярышыбызның иганәчесе, Арча ДОСААФы  җитәкчесе Алеев Рөстәм Ринат улы катнашты.

28 октябрь көнне “Арча-Арена” боз сараенда 2010 елгы командалар арасында Татарстан Республикасы хоккей федерациясе призларына фестиваль булып узды.

Фестивальда 8 районнан, 10 хоккей командалары катнашты: Арча, Кукмара, Апас, Чистай, Буа, Питрәч, Биектау, Саба районнары. Ярышның төп максаты балаларга бәйрәм бүләк итү иде. Хәр команда үзара 5шәр уен үткәрде. 1 урынны Арчалылар яулады, 2 нче булып Биек Тау калды. Барлык командаларда Федераөия тарафыннан медальләр белән бүләкләнде.

    Уку елы башыннан МБГБУ “Арча өченче башлангыч гомуми белем мәктәбе - балалар бакчасы”  “Экологик ГТО” проектын тормышка ашыру өстендә эшли башлады.