ЯҢАЛЫКЛАР

Узган гасырның җитмешенче еллар башы. Курсалар, Масралар Арчага Корайван авылы аша йөри иде. Авылның нык чагы, урам тулы бала-чага, өлкәнрәкләр клуб, кибет янында.

Берзаман таудан карага буялган көймәле чанага җигелгән кара айгыр менеп Күпербаш ягына үтеп китте. “Иске Масраның Мөдәрис бу, – диделәр аны белгәннәр. – Зоотехник булып эшли”.

Мөдәрис Нәбиевич белән ярты гасырга якын таныш икәнбез. Соңгарак ул Фрунзе исемендәге колхозда партком секретаре, рәис урынбасары, “Заветы Ильича” (Иске Чүриле), “Авангард” колхозларында рәис булып эшләде. Тора-бара күршеләр дә булып киттек әле.

Узган шимбәдә “Арча” спорт комплексында мөмкинлекләре чикләнгәннәр арасында бочче буенча Татарстан Республика чемпионаты һәм беренчелеге булды. Чемпионат – өлкән, беренчелек кече яшьтәге спортчылар өчен. Мондый форматтагы ярыш безнең районда әле беренче тапкыр оештырыла. Ул чын спорт бәйрәменә әверелде, дисәк тә ялгыш булмас.

Чемпионат һәм беренчелеккә Азнакай, Саба, Балтач, Арча районнарыннан, Яшел Үзән, Әлмәт, Чаллы, Мамадыш, Казан шәһәрләреннән командалар килгән иде. Барлыгы 34 кеше катнашты. Араларында күп тапкырлар республика һәм Россия чемпионы исемнәрен яулаган боччечылар да бар.

Ярышка килгәннәрне район башлыгы Илшат Нуриев сәламләде, бочче спорт уенын яратучыларга уңышлар һәм җиңүләр теләде.

Татарстан Республикасындагы инвалид- ларның физкультура-спорт  җәмгыяте рәисе, республика спорт-адаптив мәктәбе директоры Фәридә Сафиуллина да чемпионат һәм беренчелекне ачып җибәрү тантанасында катнашты.

“Казанка” хуҗалыгы җитәкчесе Айдар Сабировка рәхмәттән башка сүз юк. Соңгы елларда сыер савучылар конкурсы икенче тапкыр биредә үтә. Тапшырылган һәр эшне менә дигән итеп башкарып чыга җитәкче.

Конкурс үткәрү өчен шартлары да бик уңай: җәйләүләре искиткеч, янәшәдә генә болын, Казансу елгасы. Сандугачлар сайравына Арча  сандугачы Расих Галимҗановның дәртле җырлары кушылды – мондый хозурлыкны тагын кайда күрәсең?

Оештыручылар, аш-су әзерләүчеләр, бәйрәмне әзерләүчеләр – бар да күңелләр булырлык итеп тырышкан. Алар турында башта ук әйтеп үтүем дә юкка түгел: “Дөресен әйткәндә, мин тегендә-монда чабып бәйрәмне күрмәдем дә”, – ди район авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсенең терлекчелек бүлеге киңәшчесе Роберт Хәйретдинов. Уен өлеше дә, чын өлеше дә бар бу сүзләрнең.

Ярар, әйдәгез, бәйгене башлап җибәрик. Район авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе җитәкчесе конкурста катнашучыларны, хуҗалык җитәкчеләрен, баш зоотехникларны тәб- рикләп, моннан соң мондый бәйгеләрнең ел саен үткәреләчәген әйтте.

Наласа авылы элек-электән көрәш һәм хезмәт батырлары белән данлыклы. Вакыт үтү белән буыннар алышына, матур традиция дәвам итә.

23 июньдә Казан Сабантуенда республика Президенты Рөстәм Миңнеханов районыбызның быелгы сабан батыры Илнар Ситтыйковка 100 мең сумлык сертификат тапшырды. Илнар – Наласа  авылыннан.

– Анда төрле һөнәр кешеләрен бүләкләделәр, без механизаторлар өчәү идек, – ди Илнар. – Хезмәт кешесенә шундый хөрмәт күрсәтүләренә куанып кайттым.

Илнар Ситтыйков быел яз “Нью-Холланд” тракторы белән 2914 гектар җир эшкәрткән, 1555 гектарда чәчү чәчкән! Бу инде кечерәк бер хуҗалык җирләре дигән сүз.

1941 елның 22 июнь таңында Германия безнең илгә каршы сугыш башлады. 78 ел үтсә дә, ул көн онытылмый. Ул елларны яхшы хәтерләүче ветераннар исән әле. Алар ятимлек ачысы, балачакны, яшьлекне урлаган сугыш турында үзәкләре өзелеп сөйли...

21 июнь кичендә Арчаның Җиңү паркында сугышта һәлак булганнарны, сугыш корбаннарын искә алдылар. Парк бала-чага, яшьләр, урта яшьтәгеләр, өлкәннәр белән шау итеп торды. Бала-чага атынгычта атына, чырык-чырык көлә-көлә йөгерә, шаяра... Яшүсмерләр төркем-төркем оешып, үзара гәпләшә, көлешә, смартфонда уйный, өлкәнрәкләрнең йөзендә җитдилек хөкем сөрә. Кичке сәгать 8 тулып киткәч, мемориал янында сугыш каһарманнарын искә алу кичәсе башланды.  “Казан арты” тарих-этнография музееның туган як тарихы секторы мөдире Ленар Гобәйдуллин һәм музейның фәнни хезмәткәре Ләйсән Нурмөхәммәтова хәтер кичәсен башлап җибәрделәр.

22 июнь көнне Җиңү паркында зур чара булды. Биредә Хәтер һәм кайгы көне уңаеннан “Ахыры булмаячак хәтер бар” дигән исем астында “Бердәм Россия” партиясенең Арча җирле бүлекчәсе, хәрби комиссариат, мәгариф, мәдәният идарәләре, яшьләр эшләре һәм спорт бүлеге тарафыннан митинг үткәрелде.

Җиңү паркы капкасын атлап керү белән балаларның шатлыклы көлү авазлары ишетелде. Кайберләренең кулларында уенчык очкычлар. Матур итеп киенгән егетләр һәм кызлар күзгә ташланды. Өлкәннәрнең дә йөзләре тыныч. Күк йөзе дә зәп-зәңгәр. 1941 елның 22 июнен күз алдына китерергә тырыштым. Чик буенда бу минутларда мәхшәр булган. Фашист самолетлары бомбалар яудырып, авыллар, шәһәрләрне утка тоткан, беренче булып авырлыкны үзләренә алган кешеләр шунда ук үлеп беткән.

Яңа Чүриледә илкүләм проект кысаларында психоневрология интернаты янына өч катлы тагын бер торак корпусы төзелә башлады. Аны “Арча МСОсы” ширкәте осталары төзи.

8 июньдә социаль хезмәткәрләр ел да һөнәри бәйрәмнәрен билгеләп үтә.  Быел социаль хезмәткәрләрне хөрмәтләү бәйрәме Сабантуйлар узгач Арча сәнгать мәктәбе бинасында узды.

Тантаналы чарада катнашкан Татарстан Республикасының хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министры урынбасары Адель Мөбарәкшин халыкка социаль хезмәт күрсәтү өлкәсендә нәтиҗәле хезмәтләре һәм ирешкән уңышлары белән аерылып торган райондашларыбызга–социаль хезмәткәрләргә министрлыкның Мактау грамоталары, Рәхмәт хатларын, район башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Рамил Гарифҗанов район башлыгының Рәхмәт хатларын, район социаль яклау бүлеге җитәкчесе Ләйсән Галәветдинова Мактау грамоталары тапшырды.

21 нче июннән алып 23 нче июнгә кадәр Арча муниципаль районында бочче буенча  Татарстан Республикасы  Чемпионаты һәм Беренчелеге үтте.

Ярышка спортчылар Яшел Үзәннән, Балтачтан, Казаннан, Яр Чаллыдан, Азнакайдан, Әлмәттән, Мамадыштан, Сабадан килделәр . Шулай ук Арча муниципаль районы командасы спортчылары да катнашты. Барлыгы катнашкан спортчылар саны 34.

Ярышка хөрмәтле кунуклар Арча муниципаль районы башлыгы Нуриев Илшат Габделфәрт улы һәм Татарстан Республикасы инвалидлар физкультура-спорт җәмгыяте председателе Сафиуллина Фәридә Идрис кызы килде.

Бөек Ватан сугышы чорында һәм аннан соңгы берничә ел район үзәге булып торган Яңа Чүриле авылында бүген 51 хуҗалык исәпләнә, 169 кеше яши. Район үзәге булып торгандагы биналарның шактые “исән” әле. “Менә монысы райком бинасы булган”, – диде Яңа Чүриле психоневрология интернаты директоры Рамил Гарипов.

Элек зур авыл булган ул, йорт-җирләр урыннарына карап моның шулай икәнлеген әле дә чамалап була. Гөберчәк авылында туып-үскән, укытучы булып эшләгәндә Яңа Чүрилегә җыелышларга йөргән мөхтәрәм язучыбыз Мөхәммәт Мәһдиев үзенең әсәрләрендә әлеге авылның ул вакыттагы халәтен матур итеп тасвирлый, халкын хөрмәт белән искә ала.