Кушлавычка ул бик кирәк иде. Тукай туган авылның бер музей белән генә түгел, башка аны танытырлык урыннар белән дә баетылуы турында сүз бара. Татарстанда егермедән артык чишмәне төзекләндергән “Таттелеком” оешмасы җитәкчесе, мактанып (мактанырлыгы бар) якташыбыз дияргә дә онытмыйк, Лотфулла Шәфигуллин шуңа игътибар иткән, күрәсең. Ул тарихи “Мулла” чишмәсен төзекләндерергә алынган һәм бу эшне һәрвакыттагыча үзенә хас төгәллек, зәвык белән башкарып та чыккан. Тау кырыенда урнашкан чишмәгә бару юлындагы елгага басма да салдырган.
Көек авылында яшәүче Флера апа һәм Тәлгать абый Сафиевларның икесенә дә 80 яшь тулды.
Безгә бу күңелле хәбәрне уллары – “Татавтодор” җәмгыятенең Арча филиалы җитәкчесе Альберт Сафиев житкерде. Туган нигездә тигез гомер итүче әти-әниең булу һәм аларның ялгыз булмавы – балалар өчен зур бәхет. Альберт Сафиев бу яктан бик бәхетле. Төп йортта яшәүче энеләре Роберт Сафиевтан:
– Ничек авылда калыр- га булдыгыз, шәһәргә китмәдегез? – дип сорамыйча булдыра алмадык.
Узган якшәмбедә Казанбаш плотинасына “Фәйзуллин йөзүләре”нә барырга кирәк, дигәч, аптырап калдым. Һәр ел җәйнең иң кызу вакытында шундый чара оештырылганын белә идем. Гадәттә ул Казанда Аккош күлендә узды. Ә бу юлы Арчага килергә булганнармы? Шундый икеләнүле уйлар белән Казанбаш плотинасы ягына юл алдым.
30 июльдә Арча Боз сараенда авыл хоккей командаларында уйнаучылар өчен уку–өйрәнүләр башланып китте.
Аны ачу тантанасында район башлыгы Илшат Нуриев катнашты. Ул балаларга уңышлар теләде, киләчәктә авыл җирлекләрендә спортның бу төрен киңрәк җәелдерергә, мәктәп янындагы мәйданчыкларны буш тотмыйча, хоккей уйнарга, үзара да, мәктәпләр арасында да ярышлар оештырырга чакырды.
Беркөн бакчада эшләп йөргәндә кич буе Җиңү паркы ягыннан музыка, җыр тавышы яңгырап торды. Барысы да без яшь чактагы, 80нче, 90нчы елгы хитлар. Рус телендә, берничә татарча җыр да ишетелде. “Бу ни булыр икән? Бернинди чара турында да ишетмәгән идем”, – дип уйлап куйдым әле. Соңрак улым кайтып анда рок–төркем чыгыш ясавы, искиткеч матур концерт күрсәтүләре турында әйтте. Кемнәр булыр бу?
Татарстан Республикасы Премьер–министры урынбасары, авыл хуҗалыгы һәм азык–төлек министры Марат Әхмәтов 28 июльдә ТР Хөкүмәт Йортында үткән киңәшмәдә республикада игеннәрне урып–җыюның барышы белән таныштырды.
Арчада калфаклар, милли киемнәрдән бик күп хатын–кыз күреп аптырап та калучылар булгандыр. Әйе, безгә 7 чит илдән (Австралия, Швеция, Бельгия, Болгариядән һ.б.дан да бар), 26 Россия Федерациясе төбәгеннән (бер ханым Көньяк Сахалиннан ук килгән, Новосибирск, Сургут, Сарытау һәм башкалар), Татарстанның 28 районыннан 147 кеше килгән иде. 25–27 июльдә Арчада Бөтендөнья татар хатын–кызларының “Ак калфак” иҗтимагый оешмасы күчмә утырышы булды. Ул “Татар язучылары әсәрләрендә милли йолалар, гореф–гадәтләр һәм аларның бүгенге көндә кулланылышы” дигән исем белән үтте.
27 июльдә Арча муниципаль район башлыгы урынбасары Любовь Осина Арча шәһәрендә яшәүче Әлфия Җәләлиеваны 95 яшьлек юбилее белән котлады. Аңа Россия Федерациясе Президенты Владимир Путинның, район башлыгы Илшат Нуриевның Рәхмәт хатларын, бүләк тапшырды.
Өйгә керү белән тәрәзә каршында урам ягына карап утырган кечерәк кенә буйлы, чандыр гына гәүдәле Нургали абыйга күз төште һәм тәннәр чымырдап куйды. Ни күзәтә икән ул? Әллә без киләсен белеп зарыгып көттеме, я булмаса үткәннәрен исенә төшердеме? Гомер буе дөнья җимертеп эшләп йөргән кешегә бер урында утыру җиңел түгел шул. Колак ишетми, күзләре дә сөбханалла гына. Эх, картлык... Ярый әле янында үзе өчен җан атып торган кызы Дамира, кияве бар.
Россия авыл хуҗалыгы үзәге филиалының Арча бүлеге җитәкчесе Рүзәл Мортазин һәр көн диярлек басуларда, бу өлкәдә иң мәгълүматлы белгеч.
– Кындырак өлгерде, – ди ул. – “Ватан”, “Курса МТСы”, “Ак барс” агрокомплексы” ширкәтләре аны урырга кереште инде. Уңышы әйбәт булачак. “Игенче” хуҗалыгында игеннәрнең торышы яхшы. Технологияне кулланып үзләре планлаштырылган уңышка эшлиләр. Арыш барлык хуҗалыкларда да әйбәт уңыш бирәчәк. “Память Кунакбаева” сорты аеруча уңды.