ЯҢАЛЫКЛАР
Арча ЗАГСында озак еллар бергә яшәгән парларны тәбрикләү инде күркәм традициягә әйләнде. Юбиляр гаиләләр яшьлекләрендә насыйп булмаган тантаналы шартларда гомер бәйрәмен уздыра, Дан китабына кул куя.
Соң булса да, уң булсын, ди халык мәкале. Ниһаять, 16 июльдә Арчада да Сабантуй бәйрәме үтте. Рухы үзгәрәк булса да, бәйрәм бәйрәм инде ул. Көн дә бик матур, эссе, әмма бераз җиләс тә иде. Эссегә дә түзәрсең, чөнки мондый көннәрне быел сагынып, көтеп алдык.
Көндезге сәгать 11 тулып киткәч, халык мәйданнан аерылып, ипподромга ат чабышы карарга килде.
Сабантуйны балалардан да ныграк көтеп алучы кеше юктыр. Һәркемнең күңелендәге балачак хатирәләре арасында иң зур урынны алып тора бу бәйрәм. Оештыручылар ел да балаларның кызыксынуын исәпкә алып, алар өчен чара, уеннарны күп оештыра. Һәммәсендә катнашып кына өлгер!
Быел Сабантуй аеруча киң колач җәйгән иде. Мәйдан тирәли әйләнеп чыгу өчен генә дә күпме вакыт үтте. Ә анда балаларны кызыктыра торган уенчыклар, уеннар, бәйгеләр, тәм-том... Ни генә юк.
Соңгы көннәрдә терлек азыгы әзерләү өчен шартлар бик уңай. “Кишет”, “Ашыт”, “Кызылъяр”, “Үзәк”, “Ак барс” агрокомплексы” хуҗалыклары тәүлек буе эшлиләр.
Казан Сабантуенда беренче тапкыр гына катнашу түгел. Искиткеч күңелле һәм матур үтә. Хәер, Сабантуй бит инде ул. Халыкның көтеп алган, яраткан милли бәйрәме. Күңелле очрашулар, җыр–бию, танылган эстрада артистлары чыгышларын карап хозурлану, көрәш, ат чабышы һәм башкалар.
Бәйрәм кызып барганда каршыга «Ладья» шахмат клубы җитәкчесе Әмир абый Шәяхмәтов очрады. Шатлыгы йөзенә чыккан.
Район ветеринария берләшмәсе җитәкчесе Ринат Фәйзрахманов белән әңгәмәне терлек азыгы әзерләү турында сөйләшүдән башладык. Чөнки җәйнең икенче аеның яртысы җитте, ә хуҗалыкларда әзерләнгән азык бик аз, анысын да бик сыйфатлы дип әйтеп булмый.
– Әйе, һава торышы әлегә кадәр бик үзенчәлекле торды, – диде Ринат Фәйзрахманов. – Көн саен диярлек яуган яңгырлар эшне катлауландырды, быел әйбәт азык әзерлим дисәң, оста хәрәкәт итәргә кирәк. Менә бер хуҗалыктан кындырак үләненнән әзерләнгән печәнне анализга китерделәр. Дымлылыгы 25 процент. Ә ул норма буенча 14–17 процент булырга тиеш. Әлеге печән күгәрәчәк инде, мондый азыкны әзерләп йөрүнең мәгънәсе юк. Әгәр вакытында бу массаны чокыр- га тутырсалар, менә дигән сенаж булган булыр иде.
“Ватан” ширкәтендә салынган сенаж норма таләпләренә туры килә.
Әзерләнгән азыкны анализга китерергә бик ашыгып тормыйлар. Безнең белгечләр үзләре урынга бара, хуҗалык вәкиле катнашында печән, сенажны анализга ала. Нинди азык әзерләү һәр җитәкче, белгеч өчен кызыклы булырга тиеш, чөнки алыначак продукция, бозауларның сәламәтлеге шул азык сыйфатына бәйле.
–Терлекләрнең сәламәтлеге турында сүз кузгалгач, бу турыда тулырак әйтеп китегез инде.
– Шөкер, безнең район куркыныч йогышлы авырулардан имин санала. Республикада ветеринария хезмәте үз бурычларын үти алсын өчен бөтен шартлар тудырылган. Безнең районда республика программасы нигезендә 4 яңа ветеринария пункты сафка басты. Әлеге пунктлар куелуның максаты – авыллардагы хайваннарны үзвакытында дәвалау, йогышлы авырулар таралуга юл куймау. Белгечләр йорт хайваннарына операция дә ясый ала, дәвалый, сыерларны ясалма орлыкландыра, сезонлы профилактик вакциналар ясый.
Шушмабашта яшәүче Миңнегөл Сөләймановага 90 яшь тулды. Арча районы башлыгы урынбасары Любовь Осина аңа РФ Президентының һәм район башлыгының Рәхмәт хатларын, бүләкләр тапшырды.
Тирә-ягыбыз, яшәгән җиребез яхшы кешеләр белән матур. Нинди яшьтә булса да, матур күңелле кеше хөрмәткә лаек. Күңеле саф, гүзәл кешегә һәркем тартыла. Миңнегөл апа белән аралашканда шуларны уйлап утырдым. Яшьлегендә ире Нурмөхәммәт абый белән гармуннар ясап халыкны сөендергән апаның ничек күңеле гүзәл булмасын да, аңа күңел тартылмасын инде! Алар ясаган кыңгыраулы тальян гармуннар әле бүген дә Минтимер Шәймиевта, Вагыйз Минһаҗевта, Фатыйх Сибагатуллинда һәм исемнәре саналмаган бик күпләрдә кадерле ядкәр булып саклана.
Әнә шул Миңнегөл апа үзен котларга килүчеләрнең “Хәлең ничек?” дигән соравына җавап итеп, “18дә!” дигән көр тавыш белән каршы алды. Ә үзенең тормышы бер дә “бал да май гына” булмаган... Әтисе үлгәндә 6 яшь булса, 17 яшендә әнисез дә кала кыз. Әтиле булып яшәгәндә дә тормышлары ах итәрлек булмый. Иске Кырлайда яшәгән гаилә бәхет эзләп Казанбашка күчеп килә. Тома ятим калгач кыз Арча станциясендә яшәүче абыйсы гаиләсенә килеп керә. Тик эшкә батыр була. 8 сыйныфны (ул чакта 8 не тәмамлаулар дәрәҗәле бит!) яхшы билгеләренә тәмамлаган кызны читкә җибәрәселәре килми, колхозда иң җаваплы, авыр хезмәткә — тракторчы итеп куялар. Вакыт белән исәпләшми, ал-ялны белми эшли ул. 1943 елда тырышлыгын бәяләп, авыл Советы секретаре итеп билгелиләр. Берничә айдан, рәисне фронтка алалар, шулай итеп бар хезмәт Миңнегөл җилкәсенә кала. Сугыш елларындагы хезмәте өчен берничә ат йөге ашлык китергәннәре бүген дә исендә. Шул чакта бер капчык онны аерып алып куя да: “Әни, авылда кем өзгәләнеп сорап килә, шуңа өлеш чыгар”, — ди. Казанбашның күп ятимен үлемнән саклап кала ул он.